piątek, 07 marzec 2014 08:37

Lekcje z uważności

lekcje_z_uwaznosci_SREDNIETo nieprawda, że tylko dorośli potrafią rozwijać samoświadomość i uważność – uważa dr Vera Kaltwasser. W Niemczech uczą się tego już dziesięciolatki w ramach specjalnego programu edukacyjnego, promującego medytację i trening uważności.

 

Andrzej Lipiński: – W naszej kulturze, wymuszającej szybkie tempo życia, dopiero osoby dorosłe zaczynają poszukiwać wewnętrznego spokoju. Pani proponuje naukę uważności dzieciom...

Dr Vera Kaltwasser: – Dzięki medytacji i psychoedukacji możemy rozwijać i pogłębiać świadomość, autorefleksję i zdolność przyjmowania obcej perspektywy, czyli empatię. Opracowany przeze mnie program nauki uważności jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży w przedziale wiekowym od 10 lat do okresu maturalnego. Psychiatra i badacz mózgu prof. Daniel J. Siegel podkreśla, że dopiero powyżej dziesiątego roku życia egzekutywne funkcje mózgu – czyli funkcje odpowiedzialne między innymi za koncentrację – są na tyle rozwinięte, że dziecko potrafi „obserwować” i kontrolować własny oddech i powracać do tego stanu, gdy na chwilę odbiegnie myślami gdzie indziej.

Mechanizm „powracania do punktu wyjścia” jest bardzo ważny, gdyż rozwija struktury mózgowe odpowiedzialne za uważność. Ćwiczenie tego powracania do punktu wyjścia zwiększa zdolność skupiania uwagi w życiu codziennym. Na początku proponujemy dzieciom krótkie ćwiczenia, dzięki którym poznają wpływ siły wyobraźni na reakcje cielesne, a więc na przykład, jak samym myśleniem o następnej klasówce mogą wywołać u siebie reakcję stresową. 

Zatem kluczowa w treningu uważności jest zdolność powracania do punktu wyjścia. W jakim stopniu dzieci mogą wyćwiczyć tę umiejętność? 

– Badania nad mózgiem potwierdzają jednoznacznie, że u osób medytujących egzekutywne funkcje mózgu są lepiej rozwinięte. Można trenować te funkcje również u dzieci. Zauważyłam, że dzieci, z którymi rozpoczynam trening uważności, gdy mają dziesięć lat, znacznie łagodniej przechodzą okres dojrzewania. Jeśli trening mają rozpocząć 13–14-latkowie, to mogą pojawić się pewne trudności – oni reagują niechęcią i nieufnością na nowe oferty. Łatwiej jest zainteresować treningiem uważności osoby powyżej 16. roku życia; młodzież w tym wieku bardziej świadomie odczuwa pozytywne skutki tych ćwiczeń. 

 

Jak wygląda trening uważności w szkołach, prowadzony metodą opracowaną przez Panią?

– Rozpoczynamy od tzw. fazy motywacyjnej, w której uczymy dzieci samoobserwacji i pracujemy nad jej rozwojem. Następnie przechodzimy do różnych form ćwiczeń, od kontroli oddechu, przez uważne pisanie, świadome jedzenie aż po trening uważnego dialogu, podczas którego dzieci siadają naprzeciw siebie z zamkniętymi oczami i opowiadają sobie o tym, co odczuwają. W repertuarze zajęć są również ćwiczenia Qigong, które nie tylko doskonale rozwijają autopercepcję, ale również przeciwdziałają tak częstemu dzisiaj, zwłaszcza u chłopców, nadmiernemu napięciu mięśniowemu, będącemu skutkiem długotrwałego stresu. 

CAŁA ROZMOWA W MEDYTACJI

Dr Vera Kaltwasser jest pedagogiem, uczy w szkole średniej, pełni funkcję doradcy przy Akademii Edukacyjnej we Frankfurcie. Opracowała i od 10 lat wprowadza do szkół w Niemczech program AISCHU® – Trening uwagi w szkole.

medytacja_NA_glowna

Fot. corbis

Przeczytano 8837 razy