środa, 03 kwiecień 2013 10:33

Pielgrzym, eksplorator, dryfter

 pilgrzym_dryfterNie ma chyba innego gatunku na Ziemi, który w drogę wyruszałby tylko dlatego... że może wyruszyć. Skąd się wzięło zamiłowanie człowieka do podróżowania?


 Podróżować można, jak napisał kiedyś nieoceniony Sławomir Mrożek, „za interesami, do rodziny lub dla zdrowia”. Ten rodzaj wędrówki to zajęcie ludzi rozsądnych, którzy nie włóczą się po świecie bez celu, lecz przemieszczają się z miejsca na miejsce z jakiegoś mniej lub bardziej racjonalnego powodu. Racjonalność jednak nie jest – jak się wydaje – cechą wszystkich ludzi, dlatego istnieje rodzaj podróży, który możemy nazwać „wędrówką dla samej wędrówki”. Skłonność do niej, którą Niemcy trafnie określają jako „Wanderlust”, wydaje się specyficznie ludzką przypadłością.


Zwierzęta też wędrują (niektóre nawet więcej niż większość ludzi), lecz jest to zwykle wędrówka wymuszona cyklem rozrodczym, poszukiwaniem pokarmu lub instynktem. Nie wiem o żadnym innym gatunku, który usiłowałby wspiąć się na Mount Everest tylko dlatego, że „on tam jest” – jak stwierdził Edmund Hillary, pierwszy zdobywca najwyższej góry świata. Jeśli jednak podróż nietraktowana instrumentalnie (czyli podjęta nie w jakimś racjonalnym, praktycznym celu) jest zajęciem charakterystycznym dla gatunku ludzkiego, to nie można jej uznać za jego cechę uniwersalną. Na przykład Immanuel Kant znany był z głębokiej niechęci do wszelkiego podróżowania i całe życie spędził w rodzinnym Królewcu, od którego nigdy nie oddalił się na więcej niż 100 mil. Inny wybitny myśliciel, Blaise Pascal, prowadził co prawda życie mniej osiadłe, lecz podzielał niechętny stosunek Kanta do podróży – twierdził bowiem, że „jedyną przyczyną nieszczęścia człowieka jest to, że nie potrafi on spokojnie siedzieć w domu”. Niektórzy potrafią.


Cały artykuł dostępny jest w wydaniu „Podróże: wszyscy jesteśmy podróżnikami”

Krzysztof Szymborski jest fizykiem, historykiem nauki i jej popularyzatorem. Od 1981 roku mieszka w USA . Pracuje w Skidmore College w Saratoga Springs. Interesuje się psychologią ewolucyjną i relacjami między nauką a religią. Napisał między innymi Oblicza głębin i Poprawkę z natury.

Przeczytano 3697 razy